Γιατί επιλέγουμε το εύκολο, ενώ ξέρουμε το σωστό.

Αν η άσκηση κυκλοφορούσε σε μορφή χαπιού, θα ήταν από τα πιο ισχυρά “φάρμακα” που έχουμε: βελτιώνει τη διάθεση, μειώνει το άγχος, ενισχύει τη μνήμη, προστατεύει από χρόνιες ασθένειες και αυξάνει τη μακροζωία (Warburton & Bredin, 2017).

Κι όμως — η πλειοψηφία των ανθρώπων δεν γυμνάζεται συστηματικά.

Το ερώτημα δεν είναι αν γνωρίζουμε τα οφέλη.
Τα γνωρίζουμε.

Το ερώτημα είναι:
γιατί δεν τα επιλέγουμε;

Ο εγκέφαλος δεν είναι φτιαγμένος για “προσπάθεια”

Ο ανθρώπινος εγκέφαλος έχει εξελιχθεί με έναν βασικό στόχο:
να εξοικονομεί ενέργεια.

Σε ένα περιβάλλον όπου η τροφή ήταν περιορισμένη και η επιβίωση απαιτούσε προσπάθεια, η οικονομία ενέργειας ήταν πλεονέκτημα.

Σήμερα όμως;

- Η ενέργεια είναι άφθονη
- η προσπάθεια προαιρετική

Και ο εγκέφαλος εξακολουθεί να λειτουργεί με τους ίδιους “κανόνες”.

Έτσι:

• αποφεύγει τη σωματική καταπόνηση

• προτιμά άμεση ανταμοιβή

• απορρίπτει ό,τι απαιτεί κόπο

(Kahneman, 2011; Lieberman, 2015)

Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν θέλεις — είναι ότι θέλεις εύκολα

Η άσκηση:

• απαιτεί χρόνο

• απαιτεί ενέργεια

• έχει καθυστερημένη ανταμοιβή

Αντίθετα, το σύγχρονο περιβάλλον προσφέρει:

- άμεση ευχαρίστηση
- χωρίς κόπο
- με ένα κλικ

Φαγητό, ψυχαγωγία, κοινωνική επιβεβαίωση — όλα διαθέσιμα άμεσα.

Αυτό ενεργοποιεί το σύστημα ντοπαμίνης.

- Ο εγκέφαλος μαθαίνει να προτιμά το εύκολο.

(Volkow et al., 2011)

Η τεχνολογία δεν έκανε τη ζωή μόνο εύκολη — την έκανε παθητική

Κάποτε, η κίνηση ήταν αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας:

• έπλενες ρούχα στο χέρι

• καλλιεργούσες τροφή

• περπατούσες για να μετακινηθείς

Η ζωή ήταν άσκηση.

Σήμερα:

• δουλεύεις καθιστός

• παραγγέλνεις φαγητό

• μετακινείσαι χωρίς κόπο

-Η φυσική δραστηριότητα έχει αφαιρεθεί από τη ζωή.

(Katzmarzyk et al., 2019)

Τι σημαίνει αυτό για το σώμα σου

Το σώμα σου είναι σχεδιασμένο να κινείται.

Όταν δεν κινείται:

• μειώνεται η καρδιοαναπνευστική λειτουργία

• αυξάνεται η φλεγμονή

• επιβαρύνεται το μεταβολικό σύστημα

Η καθιστική ζωή έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο:
- καρδιαγγειακών νοσημάτων
- διαβήτη
- παχυσαρκίας

(Booth et al., 2012)

Τι σημαίνει αυτό για τον εγκέφαλό σου

Η έλλειψη άσκησης δεν επηρεάζει μόνο το σώμα.

Επηρεάζει:

• τη μνήμη

• τη συγκέντρωση

• τη διάθεση

Η άσκηση αυξάνει τον BDNF και ενισχύει τη νευροπλαστικότητα.
Η απουσία της κάνει το αντίθετο.

- Ο εγκέφαλος γίνεται λιγότερο “ευέλικτος”.

(Erickson et al., 2011)

Τι σημαίνει αυτό για το συναίσθημά σου

Όσο περισσότερο συνηθίζεις την ευκολία:

• μειώνεται η ανοχή στη δυσφορία

• αυξάνεται η ανάγκη για άμεση ανακούφιση

• ενισχύεται η αποφυγή

Το αποτέλεσμα;

- μικρότερη ψυχολογική ανθεκτικότητα
- μεγαλύτερη εξάρτηση από εύκολες λύσεις

(McEwen, 2017)

Το παράδοξο της ευκολίας

Η τεχνολογία έκανε τη ζωή πιο εύκολη.

Αλλά αυτή η ευκολία:

- μείωσε την κίνηση
- μείωσε την προσπάθεια
- μείωσε την ανθεκτικότητα

Και τελικά:

• έκανε τον άνθρωπο πιο ευάλωτο

Δεν είναι θέμα χαρακτήρα

Δεν είναι ότι:

• είσαι τεμπέλης

• δεν έχεις πειθαρχία

Είναι ότι ζεις σε ένα περιβάλλον που:

-ανταμείβει την αδράνεια
- προσφέρει άμεση ευχαρίστηση
- αποθαρρύνει την προσπάθεια

Τι χρειάζεται να αλλάξει

Δεν χρειάζεται να “πιεστείς” περισσότερο.

Χρειάζεται να καταλάβεις:

-ότι η δυσκολία είναι μέρος της διαδικασίας
- ότι η προσπάθεια είναι απαραίτητη
- ότι η κίνηση είναι φυσική ανάγκη, όχι επιλογή

Μια διαφορετική οπτική

Η άσκηση δεν είναι κάτι που “πρέπει” να κάνεις.

Είναι κάτι που:

-επαναφέρει τον οργανισμό σου στη φυσιολογική του κατάσταση
- σε επανασυνδέει με το σώμα σου
- ενισχύει την ικανότητά σου να αντέχεις

Συμπέρασμα

Δεν αποφεύγεις την άσκηση επειδή δεν θέλεις τα οφέλη της.

Την αποφεύγεις επειδή ζεις σε έναν κόσμο που κάνει την αδράνεια πιο εύκολη από τη δράση.

Και όσο περισσότερο επιλέγεις το εύκολο,
τόσο πιο δύσκολο γίνεται να κάνεις το σωστό.

 

Βιβλιογραφία

• Booth, F. W., Roberts, C. K., & Laye, M. J. (2012). Lack of exercise is a major cause of chronic diseases. Comprehensive Physiology.

• Erickson, K. I., et al. (2011). Exercise training increases hippocampal size. PNAS.

• Kahneman, D. (2011). Thinking, Fast and Slow.

• Katzmarzyk, P. T., et al. (2019). Sedentary behavior and health. Medicine & Science in Sports & Exercise.

• Lieberman, D. E. (2015). The Story of the Human Body.

• McEwen, B. S. (2017). Neurobiological effects of stress. Nature Reviews Neuroscience.

• Volkow, N. D., et al. (2011). Dopamine and reward system. Nature Reviews Neuroscience.

• Warburton, D. E. R., & Bredin, S. S. D. (2017). Health benefits of physical activity. Current Opinion in Cardiology.